Nova Varoš – Dok se u mnogim krajevima jugozapadne Srbije prazne sela, u Novoj Varoši pokušava se drugačiji scenario. Opština sistematski ulaže u poljoprivredu — ne samo kao privrednu granu, već kao temelj opstanka zajednice i način da mladi ostanu na svojoj zemlji.
Foto: A.Rovčanin, grafička obrada fotografije: Trem print Prijepolje
Između prirodnih ograničenja i društvenih izazova, u zlatarskim selima razvijaju se nove ideje: od mlečnog govedarstva i zaštite geografskog porekla Zlatarskog sira, do plasteničke proizvodnje i agroseoskog turizma.
Predsednik opštine Nova Varoš dr Branko Bjelić ističe da lokalna vlast ulaže u osnovnu infrastrukturu i podstiče mlade da ostanu u selima.
-Mnogo sredstava se ulaže. Na primer, za uvođenje vode u sedam sela MZ Božetići, kao i u selima MZ Akmačići — a kad-tad, ta voda će doći i do grada da reši problem vodosnabdevanja gornjeg dela grada. Puteve održavamo koliko možemo, subvencije dajemo sa pozitivnom diskriminacijom prema mlađima. Imamo i programe preko udruženja građana koji se bave poljoprivredom, da podržimo projekte poput zaštite geografskog porekla Zlatarskog sira, brendiranja… Svake godine u saradnji sa Fondacijom Ana i Vlade Divac odvojimo sredstva kako bi ljudi aplicirali za plastenike, ali to nije neka ozbiljnija proizvodnja – objašnjava dr Bjelić.
Predsednik opštine dr Branko Bjelić, foto: A.Rovčanin, grafička obrada fotografije: Trem print Prijepolje
Ove inicijative, iako skromne po obimu, predstavljaju sistemsku podršku za one koji žele da ostanu i rade u ruralnim područjima. Lokalna samouprava, kroz različite programe, pokušava da mlade poljoprivrednike učini vidljivim i održivim.
Prema rečima Milinka Šaponjića, iz šefa Odeljenja za poljoprivredu, opština Nova Varoš već godinama najveći deo razvojnih sredstava usmerava upravo u poljoprivredu i turizam.
– Dugi niz godina opština Nova Varoš najviše ulaže u razvoj poljoprivrede. Samo ove godine u te svrhe iz budžeta je uloženo preko šesnaest miliona. Međutim, poljoprivreda ima prirodna i društvena ograničenja. Što se tiče društvenih, najveći problem je depopulacija stanovništva, gde se broj stanovnika gotovo prepolovio u poslednjih desetak godina, naročito u seoskom području. Ono što daje nadu je što imamo mlade dobre poljoprivredne proizvođače koji su unapredili svoju proizvodnju – kaže Šaponjić.
Foto: A.Rovčanin, grafička obrada fotografije: Trem print Prijepolje
Najrazvijeniji stočarski krajevi su upravo Božetići i Akmačići, gde je mlečno govedarstvo najzastupljenije, a pojedina domaćinstva spajaju uzgoj stoke sa ugostiteljstvom i agroseoskim turizmom.
Nova Varoš ponosno čuva tradiciju Zlatarskog sira, jedinog proizvoda sa zaštićenim geografskim poreklom u ovom delu Srbije. Ipak, broj proizvođača se smanjuje, jer sve više farmera prelazi na proizvodnju mleka, a ne sira.
Foto: A.Rovčanin, grafička obrada fotografije: Trem print Prijepolje
Uprkos tome, potencijali su i dalje ogromni.
– Najveći neiskorišćeni potencijal apsolutno je organska proizvodnja i drugi vidovi kontrolisane proizvodnje. Imamo velike teritorije koje su pod zaštitom, gde se pesticidi gotovo i ne koriste — a to je prednost koju malo ko ima – objašnjava Šaponjić.
Poseban akcenat stavljen je i na žene i mlade kao nosioce poljoprivrednih gazdinstava.
Foto: A.Rovčanin, grafička obrada fotografije: Trem print Prijepolje
– Mali proizvođači su u našem fokusu, a zadnjih pet godina imamo te stimulativne mere za mlade i žene, nosioce poljoprivrednih gazdinstava koji dobijaju 15% veći povraćaj sredstava za sve subvencije koje ostvare. To je naš skromni doprinos kako bi fokus javnosti usmerili ka tim ciljnim grupama koje su buducnost poljoprivrede ovog kraja – navodi Milinko.
Poljoprivrednici iz Nove Varoši redovno učestvuju na Novosadskom sajmu poljoprivrede, a lokalna vlast ih podržava kroz zajedničke edukativne i promotivne aktivnosti.
Foto: A.Rovčanin, grafička obrada fotografije: Trem print Prijepolje
Udruženja građana i zadrugarstvo dobijaju sve veću ulogu, posebno u projektima brendiranja lokalnih proizvoda, razmene znanja i promocije agroturizma. U saradnji sa Fondacijom „Ana i Vlade Divac“ opština Nova Varoš sprovodi i programe podrške malim proizvođačima kroz dodelu plastenika i obuka.
Uprkos svemu, demografska slika ostaje najveći izazov. Sela su stara, a školska dvorišta često pusta. Ipak, u Božetićima, Negbini, Akmačićima i oko Zlatara pojavljuju se nova gazdinstva koja vode mladi ljudi — obrazovani, ambiciozni i spremni da rizikuju. Oni kombinuju tradicionalne metode sa novim tehnologijama, promovišu svoje proizvode preko društvenih mreža i pokazuju da selo može da bude prostor stvaranja, a ne samo opstanka.
Tekst je nastao u okviru projekta “Nova Varoš: Informisani građani, jaka zajednica”. Izradu teksta sufinansirala je Opština Nova Varoš iz sredstava za učešće na Кonkursu za sufinansiranje projekata proizvodnje medijskih sadržaja u oblasti javnog informisanja u 2025. godini. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
PP Media