Iz Zlatarskog jezera „izronili” stara crkva i groblje u Puljcima

Nova Varoš – Iz mračnih dubina Zlatarskog jezera kod Nove Varoši, koje je zbog duge suše izuzetno oseglo, ovih dana pojavili su se posle decenija u tami, spomenici starog pravoslavnog groblja u Puljcima kao i svod stene, ispod kog je bila stara crkva!

Ilustracija, foto: A.Rovčanin

Ovo je, koliko se zna, drugi put za poslednjih skoro 60 godina, kako je izgradnjom brane u Кokinom Brodu potopljen kanjon Uvca da se na svetlu dana pojavi nekadašnje groblje i crkva u Puljcima između sela Vilovi i Debelja, destak kilometara od Nove Varoši.

Otac Stanko Blagojević, mesni paroh, juče je na starom groblju, posle više decenija, baš u zadušnoj nedelji očitao molitvu, okadio grobove, zapalio sveće onima čije su kosti sahranjene u Puljcima i koje su decenijama u jezerskim dubinama.

Meštani čije su kuće na bregovima oko jezera kažu da se na Puljcima vide kameni krstovi, kamene ploče kojima su ograđeni grobovi, svod pećine ispod koga je bio oltar, spomenici…

Legenda o crkvi u Puljcima živi i dalje u ovom kraju, a meštani okolnih sela, Novovarošani, ovih dana spuštaju se do Puljaka da uživo pogledaju staro groblje, mesto na kome je, za svod stene bila zakačena drvena konstrukcija stare puljačke crkve.

„Negde 1962. ili 1963. godine, kada je završena brana u Кokinom Brodu i kada je počelo punjenje jezera, drvena konstrukcija crkve sa krstom otkačila se od stene, polovina crkve bila je u pećini, ispod kamenog svoda, polovina ispod drvenog krova, i onda je ta konstrukcija mesecima plovila jezerom, od obale do obale, sve dok nije potonula”, prisećaju se ovih dana meštani čije su kuće u Vilovima, na visovima iznad jezera.

Pre nego što je jezero zaplavilo, meštani su iz grobova u Puljcima otkopali i na okolne bregove u nova groblja izneli kosti svojih predaka sahranjenih na Puljcima. Mnogo kostiju tada je i ostalo na Puljcima u starim grobovima.

Кada je počelo plavljenje, mešta su uspeli da iz crkve spasu neke od relikvija, kandila, ikone, stare knjige, koji se i dalje čuvaju.

Stari novovaroški prota Mića Đenadić priseća se priče koju je čuo od Sreta Matijevića iz Vilova koji je rođen 1900. godine i koji se sećao rekonstrukcije crkve u Puljcima posle Prvog svetskog rata. Pre rekonstrukicje, tada su u crkvi nađeni grobovi u kojima su vladike bili sahranjeni u sedećem položaju.

Pre četrdesetak godina, u Vilovima, na visu Ljubičina ravan, na par kilometara od crkve u Puljcima sagrađena je nova crkva, posvećena svetom Jovanu, kao i crkva u Puljcima koja je ovih dana posle decenija u tami ponovo “isplivala” iz jezerskih dubina.

I šest – sedam kilometara nizvodno, na Кokinom Brodu, na mestu zvanom Matijevića kosa, iz jezera su izronili spomenici starog groblja, najviše porodice Matijević, temelji nekih građevina…

Na jednom od spomenika na groblju na Matijevića kosi, koji je decenijama bio duboko u jezeru vidi se i uklesan tekst:

„Ovde počiva u očinom grobu Mirko Matijević. Živeo ja časno 47 godina. Pogibe od bacača mine pred svojom kućom 8. 10. 1944. goidne od četnika”…

Кurir, Z. Šaponjić